Mendime rreth predikimit

Mendime se si të predikohet fjala e bukur në Shoqërinë Shqiptare

Kokëfortësia nuk zbutet me kokëfortësi. Padituria mundet me urtësi. Ti thirr me butësi dhe urtësi. Thirrni në Islam! Prediko besimin në Zot. Shpërndaje fjalën e bukur. Njerëzimi për ty ka nevojë. Më tepër se kurrë. Jepni shpresë shtresës së shtypur. Le ta dinë se drejtësia do vihet në vend. Është premtim hyjnor. Këshilloni prindërit e fëmijëve. Jepjuni vizion për të ardhme të ndritshme për fëmijët e tyre. Mos lejoni që me duart e tyre të fundosin të ardhmen e familjes. Predikoni duke përgëzuar jo duke tmerruar. Ji predikues me butësi e mëshirë. Kur të kthejnë shpinën, mund të mendosh se s’je dëgjuar; të jesh i sigurt se fjalët e tua kanë bërë vend në zemra. Të paktën, i bën ballë luftës kundër besimit dhe moralit.

Duro, do shohësh frytin. Përkujdesu për bimën. Të të mos brengos lufta e armiqve të fjalës së bukur; dështimi i tyre është i sigurt. Por, ji ti ai që provon këtë dështim. Thirrja jote le të zgjerohet. Të jesh thuajse i kudondodhur. Pranë pallatit, në lagje, në rrugë, në oborre të shkollave, në librarish, në zyra të punës, në ambiente familjare, shoqërore. Në organizime të ndryshme. Edhe në ndonjë lokal të përshtatshëm për predikim. Derisa fjala e bukur të shpërndahet me fuqinë e erës. Ajo do përhapet, derisa të hyjë në çdo shtëpi. Ji prej atyre që bëjnë që fjala e bukur të hyjë në shtëpitë e lagjes tënde. Respekto prindërit e tu. Sillu butë me gruan tënde. Ji i urtë në edukimin e fëmijëve tu. Sillu mirë me fqinjët. Dëmi i tyre le të shpaguhet me dhënien e dobive në jetën e Përjetshme.

Shoqërohu kohë pas kohe me fqinjët e tu që ke në pallatin ku banon. Gradualisht. Mos tolero zbrazëtira ngulfatëse. Lër hapësirë. Organizo të rinjtë e lagjes. Nëse jeton në qytet, së paku një herë në javët nxit e motivo ikjen prej zhurmës dhe tollovisë, e daljen në periferi të qytetit. Gostit. Mos kurse. Por, mos e tepro. Ti siç je, vetëm, mund të shpenzosh shumë e pak të marrësh. Nuk të kënaq. Kënaqësi kur në fytyrat e njerëzve bëhesh shkaktar që t’u vësh buzëqeshjen. Dashurinë e mirësinë. Nesër, kur të rinjtë me të cilët shoqërohesh në organizime, vetëdijesohen e ndërgjegjësohen, secili duke dhënë diçka, mjafton, madje edhe tepron. Ji origjinal. Përpiqu të vish me ide të reja. Nëse thirrës të tjerë organizojnë një turne në futboll, ti mundohu të vish me një formë më ndryshe të komunikimit dhe përafrimit.

Largohu nga polemikat sa më shumë! Mos qëndro në atë shoqëri që nuk përkujtohet Zoti, mirëpo ti ndiko tek secili individualisht. Turma detyron mendim e rend. Merr një fletore dhe bëji orar e program vetes në predikim të fjalës së bukur. Mos vepro pa strategji. Me urtësi, afatshkurta dhe afatgjata. Jo çdo gjë arrihet brenda 24 orëve. Thjesht të shoqërohesh me fqinjin tënd e të pranohesh prej tij, mos e konsidero realizim të thirrjes. Mund të jetë shkallë e lëvizur drejt afrimit dhe pranimit të thirrjes, por mund të zhgënjehesh dhe të lëndohesh. Mos pretendo të korrësh veçse atë që ke mbjellë. Të mbjellurës i nevojitet përkujdes të veçantë e të vazhdueshëm.

Hapi dritaret avash-avash. Kije parasysh se ke të bësh me një shoqëri të përgjumur. Humnerë e thirrjes tënde është përshpejtimi. Ji sa më i qetë. Kur je i mërzitur, vetmohu. Kërko strehim të Zoti yt. Mos i bë pjesë të krizës të tjerët. Këshillohu me të vetëdijshëm e të ndërgjegjshëm. Mos iu hap gjithkujt. Nëse ndonjë të bërtet, po ia ktheve me butësi, e jo vetëm njëherë, ke fituar bashkë me të. Le ta kuptojë se ti s’je ndëshkues i tij, s’je hakmarrës, por je bamirës, këtë që po bën për të, sjelljet tua e morali yt, është edukatë, mësim, po edhe përgjegjësi ndaj Krijuesit të çdo gjëje. Ti vazhdimisht insisto me butësi e mençuri për të pastruar të mbeturat e ndikimit të së keqes tek ta. Bota e brendshme di të komunikojë me botën e brendshme të tjetrit; reflekto dëlirësinë e shpirtmirësinë. E ke dëgjuar frazën: fjala prej zemre depërton në zemra.

Mos iu shmang njerëzve. Rri pranë tyre. Mos u bë qortues i ashpër që njerëzit të mos bezdisen prej teje. Mos ngushto, e as mos zgjero. Mbaje një mes. Mos nënçmo atë që mbiçmojnë. Mos çndero atë që nderojnë. Ti s’je i thirrur të merresh me thashetheme. Ke një mision me mesazh të qartë: të ftosh njerëzit të njohin vetveten. Duke i bërë më të vëmendshëm ndaj vetvetes, ua ngacmon mendimin dhe ndërgjegjen. Duroi, mos u bë prej tyre, bëji vetvetja. Të mendojnë të pavarur. Shkallë-shkallë le të flaket përgjithësimi në gjykime.

Përpiqu të reflektosh. Mirëpo, mos u hiq si mbinjeri. Dhe s’je. Mos lër të mendohesh se je më i miri prej tyre. Bëji të ndihen plotësues. Ke nevojë për të tjerët, që, fjala e bukur e virtytet e larta të ngadhënjejnë. Fol, buzëqesh. Mos u demoralizo. Sot mbill një fjalë të ëmbël, nesër korr një fryt të ëmbël. Sot mbjellë një vepër të mirë, nesër do e korrësh atë. Të jesh i sigurt se fjala e mirë e vepra e mirë përjetësisht do të të shoqërojnë.

Një arë e mbushur me thera, nuk është si një arë me barë të njomë. Bëhu si uji e drita. Ujiti zemrat e thara, e ndriço mendjet e brishta. Prano më lehtë, e refuzo më rëndë. Fal. Duro. Tolero. Ke nevojë edhe për guxim. Arrihet me durim. Durimi është ura drejt ngadhënjimit. Po, ecë nëpër thera. Hiqi me kujdes. Je në një shoqëri të rrethuar e të përbiruar nga armiq të fjalës së bukur. Ku luftohet nga çdo cep dituria që çon tek e Vërteta, tek Krijuesi. Gjatë thirrjes do ballafaqohesh edhe me njerëz që janë vënë në shërbim të plotë të epshit dhe lakmisë. Këta nuk njohin rend e moral. Por, kujdes! Mos lejo të bëhen shkas për hidhërim e dëshpërim. Sillu me mençuri e maturi.

Nuk është patjetër të kesh mbaruar shkollën e teologjisë që të shpërndash fjalën e bukur. Vetë nevoja dhe përvoja të bën të aftë për të qenë predikues. Mos prediko i vetëm. “Hoxhallarët” s’ju njohin! Ju respektoni ata. Jini të afërt me ta. Silluni me respekt. Mos kundërshtoni vend e pavend. Bëhu shkak për t’u bashkuar minaret e thirrjes dhe të predikimit. Mos u bë ndarës. Bëhu iniciator për gurin e themelit të një objekti të thirrjes. Qoftë faltore apo leximore.

Nuk mund të jesh thirrës e predikues përderisa je inatçor, ziliqar, mendjemadh e kokëfortë. Mos u kap për fjalët e të tjerëve. Mos u merr me të thëna, të përfolura e me bëma. Mos u merr me ç’thuhet në medie e show-tv, e as çfarë përfolet nëpër institucione. Ti merru me njerëzit e lagjes. Me shokët e punës. Me fqinjët. Kur të tjerët, luftues të fjalës së bukur, flasin e bërtasin, ti në qetësi vazhdo thirrjen e predikimin. Ata, armiqtë e të mirës, duan të të ç’orientojnë, e të bëhesh si ata në sytë e shoqërisë: zhurmues, polemizues e ngatërrestarë.

Mos u bë prej atyre që hidhen pas gurit të hedhur. Le të hedhet guri. Ata duan të merresh me gurin. Të ndalojë lëvizja e thirrjes. Provo metoda të ndryshme. Mos ecë e as mos lëvizë pa pasur me vete të paktën dhjetë fletushka e dy-tri broshura. Duke pritur autobusin, taksinë, duke ndenjur në ndonjë lokal. Gjithnjë mbaj ndonjë libër, ruaje shikimin tënd dhe mos bjerë pre e provokimeve. Zër një skaj të një rruge të kalueshme, shpërndaj fletushka e broshura. Mos rri skutave e skëterrave.

Të jesh thirrës e predikues i denjë patjetër duhet t’i kesh ose t’i përvetësosh këto cilësi: tolerant por, drejtësinë; i butë por, vendosmërinë; i arsyeshëm por, mirëkuptimin; i hapur ndaj mendimit ndryshe por, korrektësinë; i pastër nga paragjykimet por, këshillues. Kur të kundërpërgjigjen, leri të mbarojnë atë që duan të thonë; mos ua ndërpre fjalën, lejo të shprehen.

Hapu e shfaqu. Thirrësi dhe predikuesi vazhdimisht është në lëvizje. Nuk rri i mbyllur në shoqërinë e vet. Nuk rri i mbyllur në objektet e faljes apo të thirrjes. Del në rrugë. Shëtitet në lagjen e vet. Vështron vendet ku shkojnë të rinjtë, përpiqet t’ua ndërpresë rrugën me butësi e urtësi. Le të dëgjohet zëri yt. Por jo bërtitmë e zënka. Formo një shoqatë. Bashkëpuno me hoxhallarë. Mos i injoro të vjetrit, e as mos i nënçmo të rinjtë, e mos i përulë të vegjlit.

Duhet t’i lexosh mendimet e tjetrit. Të kuptosh botën e tjetrit. Depërto paqësisht në brendi të tij. Njihu me nevojat dhe problemet e tij. Përpiqu të japësh zgjidhje të thjeshta dhe të mundshme. Mos pretendo përtej mundësive. Ji sa më realist. Kurrsesi tendencioz. Bëhu hallk zinxhiri në rrugën drejt njohjes së Zotit. Bëhu urë. Nëse ti je udhëzuar, ftesën e të tjerëve konsideroje shprehje të falënderimit ndaj Udhëzuesit, Zotit të çdo gjëje.

Thirr me vepra. Predikoi vetes para se t’u predikosh të tjerëve. Thirrja e predikimi yt do ketë sukses vetëm nëse je: i afërt me të vjetrit; paqësor me moshatarët; i matur me injorantët dhe naivët; i mëshirshëm ndaj të rinjve dhe fëmijëve. O thirrës! Bëj që të tjerët të jenë në paqe e të qetë nga gjuha e dora jote! Këtu qëndron jeta dhe vdekja e veprimtarisë tënde. Po porosis veten, madje edhe duke e fajësuar atë, që të mos fajësoj askënd përpos vetes sime, kur herë i afrohem ngadhënjimit e herë i largohem. Kjo sepse, ne s’kemi durim; ne bëhemi pre e kurtheve. Ndoshta edhe bëhemi edhe më të këqij se ata, që i thërrasim e u predikojmë.

Të thërrasim veten para çdo çasti kur fillojmë të thërrasim tjetrin. T’i predikojmë vetes. Sa të qortuar jemi, të themi atë që nuk e veprojmë. Të paktën të ekzistojë përpjekja. Tërë kohën mund të predikojmë kundër urrejtjes, zilisë, inatit e mendjemadhësisë, por a e pyesim veten: ç’bëhet me (ndoshta edhe shpesh) zemrat tona që urrejnë, kanë zili, inat e mendjemadhësi! Ne mund të bëhemi “pengesë” në thirrje e predikim, mund të bëhemi mur kundër përgjigjes e afrisë. Ndoshta në vend se të ndërtojmë ura, ne i rrënojmë ato; e jo që jemi të thirrur madje të bëhemi vetë ne, ura. Pra, të riparojmë veten një herë, duke u këshilluar me fjalë të buta me njëri-tjetrin, e më pas të kërkojmë riparim tek të tjerët.

Sakrifikim dhe vetëpërmbajtje. Të guxosh, jo të tregosh trimëri duke ngritur zërin, duke treguar muskujt, e duke bërë fytyrë të tmerrshme. Sakrifikim, të përmbash veten kur të tjerët të provokojnë, të përmbahesh kur të tjerët të hidhërojnë. Pa vetëpërmbajtje bëhesh njeri me paragjykime. Bëhesh rob i fjalës, e fjala shpërndahet, e pale sa njeriut i bie në qafë. Një njeri edhe pse mund të jetë i pandershëm, i pëlqen fjala e urtë, e butë, e i pëlqejnë sjelljet e bukura. E lëre më njerëzit e ndershëm.

Falje e durim. Thirrësi duhet të jetë falës, të jetë më durimtar se ata, të cilëve u predikon fjalë të bukura. Kur falë paditurinë e tjetrit në kundërpërgjigje, i jep shans thirrjes për të predikuar dituri; kur duron sjelljen e keqe të atij që thërret, i jep shans thirrjes për të predikuar sjellje të mirë. Tërhiqu me maturi.

Mos thoni fjalë të mëdha. Mos jepni premtime, që nuk mund t'i realizoni. Kursejeni ndopak të vërtetën, sepse mund të mos përfillet, madje as nga ju. Reflektoni sa i përmbaheni! Mos fshihni, por jepeni gradualisht. Mos u kreno përtej mundësive. Është shumë e rëndësishme kur të përgëzoni, ndopak edhe të qortoni. Njeriut që ka mall e pasuri mos i flisni për pastrimin e pasurisë, tek ai do ndikonte përkujtimi i ringjalljes. Jeta e Përtejme. Le t'i ndiejë kufijtë. Njeriut të varfër, të verbrit, të shurdhit. Le ta ndiejë gjerësinë.

Mos bëni dallime ndaj njerëzve. S’ka kriter për atë që thirret veçse kur është kapluar nga imoraliteti, dehja e injoranca e thellë. Atëherë mund të mendohet koha dhe vendi i përshtatshëm. Ndonjë mund të jetë në sytë tanë njeriu më i keq. Mos hulumtoni çfarë mbajnë kraharorët; është bërë e qartë, se, vetëm Zoti di se ç’mbajnë kraharorët. Sa më larg paragjykimeve, sa më larg! Një i varfër në sytë tanë ndoshta mund të jetë më i dobishëm sesa një i pasur (në sytë tanë). Mos t’ju bëj përshtypje mënyra se si vishet, si flet, si ecën. Ku rri e me kë shoqërohet. Ju thirrni këdo. Përgjegjësia jote është të ftosh në mënyrën më të bukur, ndërsa udhëzimi është çështje e Zotit.

Kemi nevojë për thirrës, që nuk pranojnë të hipin në një veturë luksoze. Apo që nuk veçojnë thirrjen në një shtëpi ku kulmon salltaneti. Kemi nevojë për thirrës që refuzojnë çdo tregti të dunjasë. Nuk them të mos kenë mbështetje financiare, por të mos kenë para të depozituara. Si mund të predikojë e të përfitojë zemra një thirrës, kur përreth të të braktisurve, nga vapa e nxehtësisë, mbrohen nën çati objektesh, kalon me veturë luksoze e me ajër të klimatizuar! Përfytyro sikur të kalonte një predikues pranë njerëzve të mbuluar nga djersët në shkretëtirën e gjerë, e të kalonte madje me ujë në gastare e me deve të shtrenjtë! Ky “predikues” sado i ndershëm të jetë, në zemrën e këtyre urrehet. Predikuesi duhet të ushqehet më së paku, të vishet më së lehti, të jetë më i thjeshti. Karakteri shqiptar është karakter kundërshtues ndaj çdo gjëje që e bën të ndihet i përjashtuar. Nuk e pranon padrejtësinë sociale. Edhe pse shumë duron. E urren mendjemadhësinë, edhe pse vetë mund të jetë mendjemadh. E urren kokëfortësinë, edhe pse vetë mund të jetë kokëfortë.

Dhembshuri e dashuri. Zemra e thirrësit duhet të jetë e dhimbshme. Të dojë sinqerisht që tjetri të gjejë paqen e të prehet me shpalljen hyjnore. Zbardhja e të vërtetës ndaj të thirrurit të jetë më e dashur se çdo gjë tjetër pas dashurisë ndaj Zotit dhe profetit të Tij. Dhembshuri edhe kur fyhet. Arsyeton paaftësinë e tjetrit për të kuptuar thirrjen. Predikuesi lutet, nuk mallkon. Skajohet, për muri mbështetet duke thirrur Zotin e vet, nuk sprapset e as nuk ia kthen shpinën të thirrurve. Po edhe sikur asnjë të të mos përgjigjet, të jesh plotësisht i sigurt se thirrja jote përjetësisht do mbetet në kujtesën e asaj shoqërie; herët a vonë, do pendohen dhe do i përgjigjen thirrjes turma-turma.

Mëso për të kaluarën dhe kulturën e atij që i predikon. Është me rëndësi të njihesh për së afërmi me përvojat e së kaluarës së tij, të njihesh me mjedisin që e rrethon; të njohësh paraardhësit e tij, familjen e tij, të jesh sa më afër botës së tij. E kaluara dhe kultura ndikon edhe në formimin mendor e psikik të një individi. E bën atë që është sot. Kështu, edhe metoda e thirrjes tënde të jetë sa më e përshtatshme me botën e të menduarit të tij. Mos përshtatja e dy botëve të ndryshme sjellë konflikt, e konflikti shmangie e neveri. Nëse i thirruri flet për rëndësinë e kohës, foli për vlerën dhe pozitën e saj në fenë e Zotit. Nëse është punëtor banke, foli për sistemin bankar në fenë e Zotit, duke ia përkujtuar shtresën e varfër, skamnorët, të braktisurit; reflektimet në arsimim e edukim, në etikë e lidhjet ndër-familjare.

Thirr e prediko si shqiptar. Çdo popull ka formim e tradita ndryshe nga populli tjetër. Madje çdo qytet e fshat ka rregulla e tradita ndryshe nga tjerët. Shqiptarit duhet t’i flasësh për gjerësinë, tolerancën e lirinë. Njihu me traditat e popullit. Historinë dhe mentalitetin. Karakterin dhe gjendjen shpirtërore. Në vendet urbane predikohet ndryshe nga vendet rurale. Tek të vjetrit, ndryshe nga tek të rinjtë. Tek të pamartuarit ndryshe nga tek të martuarit. Tek bujqit ndryshe nga tek ekonomistët. Për secilën shtresë lypset predikim i veçantë. Madje edhe secila stinë e vitit kërkon metodë ndryshe. Të vjetrit për familjen; të riut për suksesin; të martuarit për dashurinë; të pamartuarit për moralin; bujkut për ujin e dritën; ekonomistit për rëndësinë e jetës; të pasurit për gjerësinë e qiejve; të varfrit (skamnorit e të braktisurit) për drejtësinë sociale e bujarinë Islame. Në stinën e vapës e të plazhit thirrja kundër detit veçqë largon njerëzit; apo thirrja për t’u mbuluar gratë në sezonin e plazheve. Pse të mos u predikosh e t’ua kujtosh mirësitë e Zotit të shfaqura në rërë, det e diell. Duke thirrur në ndërgjegjësim për keqpërdorimin e këtyre mirësive.

Përgëzo por, mos e tepro. Qorto por, mos e tepro. Kur përgëzon, rri ulur. Kur qorton, rri më sipër tyre, qëndruar në këmbë apo hipur në ndonjë tribunë. Afria, dashuri që flakëron nga zemra, e lartësia, frika nga dhembja. Sytë nguliti në sytë e të thirrurit. Lëvize kokën me lehtësi, jo me rrëmbim. Duart mos i bëj grusht kur predikon madhështinë, kur predikon mëshirën e bujarinë hapi krahët duke filluar nga kraharorët. Mbylli sytë kohë-pas-kohe kur predikon dëlirësi e shpirtgjerësi. Mos qëndro i shtangur. Mos reago ndaj lëvizjeve që bëhen në mjedisin ku predikon. Rri qetë, por me qëndrim burrëror.

Shfrytëzo mjetet më bashkëkohore. Jo duke e nënshtruar thirrjen, por duke ia nënshtruar thirrjes. Njihu me mentalitetin dhe trendin e kohës. Nëqoftëse në shoqëri pëlqehet ndeja në parqe, nëpër lokale, bëj një lokal, por me kritere Islame. Afro alternativë! Jepu mundësinë e zgjedhjes. Kjo është përgjegjësi e çdo thirrësi e predikuesi. Kërkohet angazhim të përbashkët për të afruar kushte, për të afruar zgjedhjen. Njerëzit e thirrur duan rrugëzgjidhje, rrugë të hapur përpara vetes. Ende nuk dinë për sakrificën. Ti duhet të sakrifikosh. Ti duhet t’ua mundësosh ecjen në rrugën e Drejtë.

Organizo një tubim, tribunë në ndonjë lulishte. Kampingje! Jo rrallë e përmallë! Nëse i tërheq më tepër shfaqja e një programi edukativ në ambient të hapur, atëherë pse të mos përdorësh projektorë. Përgjigju me të njëjtën monedhë, por me fytyrë të pastruar. Aty ku je, nxit për edukim e arsimim. Le të jetë thirrja jote vazhdimisht për kërkimin e diturisë. Dituria është gjë e shtrenjtë. Padituria është fillimi i konflikteve. Dituria fillesë e mirëkuptimit. Le t’u afrohet imazhi në çfarë thërret në mënyrën më të denjë, më të bukur e më të drejtë.

Ambient të ngrohtë. Dashamirës. Ku preket toleranca e respekti. Ku ndihet afria e vullneti i mirë. Ku dëgjohet zëri i urtësisë dhe butësisë. Ku qetësohet zemra e mendja. Është përgjegjësi për çdo thirrës e predikues që t’i afrojë shoqërisë ku thërret e predikon ambiente të tilla. Duhet të sakrifikohet. Nëse në qytet e në lagje, madje edhe nëpër shtëpi ka dhunë e ç’rregulli, të paktën njeriu që përqafon rrugën e Paqes, të ketë një vend ku mund të prehet, e të vazhdojë rrugëtimin drejt përkryerjes në besim e moral. Të gjejë vetveten.

Gratë të organizohen. Thirrësit të mos injorojnë mundësitë e motrave e grave muslimane. Të jenë aktive. Të jenë të organizuara; t’u mundësohet afria, komunikimi, le të jenë afër njëra-tjetrës. Le të ftojnë mikeshat e shoqet e tyre të shkollës, të lagjes e të punës. Të organizojnë ndeja, tubime e takime. Të ruajnë lidhjet e tyre. Pse të mos kenë ambiente të posaçme ku mund të mblidhen! Gratë mund të japin një pjesë të konsiderueshme të angazhimit në thirrje e predikim të fjalës së bukur. Pjesa dërmuese e grave muslimane ndihen të anashkaluara, të vetmuara, të izoluara. Të pa organizuara.

(Material i pa përfunduar)